Kararak ameliyatı artık en çok yapılan ameliyatlardan bir tanesi. Bu nedenle ameliyat olan herkes, katarakt ameliyatı sonrası iyileşme süreci hakkında bilgi edinmek istemekte. Artık yaş ile birlikte oluşan katarakta hastalık denmiyor. Çünkü belli bir yaşa kadar yaşayan herkeste katarakt oluşacaktır. Bu nedenle doğuştan ve travma ve bazı hastalıkların neden olduğu katarakt oluşumlarını bir kenara bırakırsak, katarakt oluşumu, yaş ile beraber gelen normal bir durum olarak kabul edilebilir. Sadece bazı yaşam değişikleri ve önlemler ile katarakt oluşumu biraz geciktirilebilir. Örneğin, güneşin zararları ışınlarından gözü sürekli korumak, şeker hastası olmamak, sigaradan uzak durmak gibi, alınacak bazı tedbirler sayesinde katarakt oluşumu geciktirilebilir..
Katarakt Nedir? Neden Oluşur?
Katarakt oluşumunundaki en önemli etken ilerleyen yaştır. Nasıl vücudumuzdaki deri dokusu yaş ile birlikte büzülüyor, buruşuyor yani deforme oluyorsa, gözümüzün içinde olan ve ışığı kırma ile görevli olan, doğuştan gelen lensimizde, zamanla deforme olarak, saydamlığını yitirmekte. Saydamlığını kayıp eden lens dışarıdan gelen ışığı olması gerektiği seviyede kıramadığı için, arka taraftaki retina üzerine ışık olması gerektiği gidemez, odaklanamaz. Görmenin gerçekleşmesi için ışık olması şarttır. Ve bu ışık retina üzerine odaklanamasa, elektrik sinyallerine doğru biçimde dönüştürülemez ve optik sinirler ile görme merkezine gönderilen veriler net olamadığından, kataraktlı bir göz bulanık görür. Kısacası ana neden dışarıdan gelen ışığın olması gereken seviyede kıralamaması ve retina üzerine odaklanamamsıdır. Retina hakkında detaylı bilgi için; retina nedir? Retina hastalıkları ve tedavileri.
Katarakt Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
Katarakt ameliyatı sonrası iyileşme süreci, hastanın toparlanıp, görmenin maksimuma çıktığı ve ameliyattan maksimum verimin alınacağı önemli bir süreçtir. Bu dönemde hastaların dikkat edeceği konular vardır. Eğer bunlara dikkat edilirse hem iyileşme daha hızlı olur, hemde katarakt ameliyatı sonrası iyileşme süreci döneminde komplikasyon riski azalmış olur.
Katarakt Ameliyatı Sonrası Yakın Donem
İlk birkaç gün bulanık görme normaldir. Hatta katarakt nedeni ile önceden göz içine alınan ışık sınırlandırılırken, artık olması gerektiği kadar gözün içine ışık girdiği için, ilk bir hafta hastalarda ışık hassasiyeti oluşabilir. Ancak bu geçici bir durumdur. Önemli nokta, ışık hassasiyetinin devam etmesi veya katarakt ameliyatı sonrası olmayan ışık hassasiyetinin sonradan oluşması durumunda, hekim vakit kayıp etmeden bilgilendirilmelidir. Hatta bu şikayetlere ek olarak ışık çakması, şimşek çakması gibi şikayetler olursa, bunlar acil retinaya bakılması gereken şikayetler olup, hemen göz başvurmak gerekmekte.
Katarakt ameliyatı sonrası bulanık görme, gözlerde rahatsızlık hissi gibi şikayetler normalde birkaç gün içinde azalır ve kendiliğinden kayıp olması beklenir. Katarakt ameliyatı sonrası, göz kapatılarak hasta 3 saat kadar gözlem altında tutulur. Herhangi bir sorun yoksa bandaj açılır, damla tedavisi yapılır, ve göz kapatılarak hasta evine gönderilir. Ertesi gün hasta kontrole gelir. Hekim gözü açar gerekli kontrolleri yapar herhangi bir sorun yoksa, hastanın ilaçlarını reçete ederek, hastayı evine gönderir. Eve dönen hastanın bundan sonraki süreçte dikkat etmesi gerekenlerse şöyledir.
Katarakt Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Reçete edilen damlalar eczaneden alınarak, kullanıma başlanmalı. Hekim nasıl reçete ettiyse aynı şekilde kullanmak gerekir. Damla kullanımları bir ay kadar devam eder. Ancak haftalık olarak damlaların dozu giderek düşürülür. Bu damlalar sayesinde katarakt ameliyatı sonrası oluşacak enfeksiyonların önüne geçilmiş olur. Bu nedenle düzenli olarak kullanmak gerçekten önemlidir.
Özellike ilk 3-4 gün gözü mümkün olduğunca ovalamamak gerekir. Göze nazik davranmak gereklidir. İlk 2 gün banyo yapılmamalı, daha sonra istenirse yapılabilir. Katarakt ameliyatı sonrası ilk 20 gün havuz, deniz, sauna, hamam gibi yerlerden uzak durmak gerekir. Bu gibi yerlerde göze enfeksiyon bulaşma riski yüksektir. Hastadan hastaya iyileşme süreci farkılık göstersede birkaç hafta içinde iyileşme tamamlanır. Ancak göz kuruluğu olan hastalarda 6 ay kadar suni göz yaşı kullanılması gerekebilir.
Eller her zaman temiz tutulmalıdır. Ayrıca ilk 2 gün göze su değmemesi için eller hem temiz, hemde kuru olmalıdır. Özlelikle göze dokunulmadan önce ellerin temiz olduğundan emin olunmalıdır. Göz damalarını damlatacak kişi, önceden ellerini kesinlikle yıkamalıdır. Gözler sert şekilde ovalanmamalı, darbelere karşı korunmalıdır.
Katarakt ameliyatı sonrası, güneş ışınlarından korunmak önemlidir. İlk haftalarda güneş ışınlarının dik ve yoğun geldiği zaman dilimlerinde dışarıya çıkmamak gerekir. İllaki dışarıya çıkmak gerekiyorsa, kaliteli bir güneş gözlüğü kullanarak göz güneşin zararlı ışınlarından korumak gerekir.
Ameliyattan bir hafta sonraya kadar, göz makyajı yapılmamlıdır. Bir süre makyaj yapmamak göz ve çevresinin dinlenmesine ve enfeksiyon riskinin azalmasını sağlayacaktır.
Dışarıya çıkakken mutlaka güneş gözlüğü kullanılmalıdır. Hekimin önerdiği süre boyunca ise gözü koruyan materyal kullanılmalıdır. Kontrol periyotlarına uyarak, hekim düzenli ziyaret edilmelidir.
Doğru Göz Damlası Kullanımı Nasıl Yapılır?
Katarakt ameliyatı sonrası 1 ay göz damlaları kullanılır. Bu nedenle bu damlaların doğru şekilde kullanılması ve göze damlatılması önemlidir. Damla damlatılmadan önce eller yıkanmalıdır. Hatta eldiven kullanılırsa çok daha iyi olur.
Damlayı damlatmadan önce, kafa geriye doğru yaslanır ve alt göz kapağı hafif şekilde aşağı çekilerek damla için yer açılır. Ardından damlanın ucu göz hizasına getirilerek, reçetede yazan miktarda damlatılarak işlem tamamlanır.
Damla şişesinin ucu kesinlikle göz kapağına veya kirpiklere değmemeli. Damla göz içine girdikten sonra, göz birkaç kez kırpılarak ilaç dağılımı sağlanır. Damlayı damlattıktan sonra hastanın eline bir peçete verilerek, gözü bir süre kapalı tutuması istenir. Ayrıca bu peçete, damla taşarsa temizlemek içindir. Peçetenin temiz olduğundan emin olunmalıdır.
Katarakt Ameliyatı Sonrası Aktiviteler
İlk bir hafta öne eğilmekte kaçınılmalıdır. Örneğin namaz kılınıyorsa, oturarak kılınmalı, öne doğru secde edilmemelidir. Tam net görene kadar araç kullanılmamalıdır. Ayrıca spor aktiviteleri ortalama 1 ay kadar veya hekimin önerdiği süre boyunca kısıtlanmalıdır. Ağır işlerden uzak durulmalı, yorucu aktivitelerden kaçınılmalıdır. Ameliyat sonrası hekim hastaları detaylı olarak bilgilendirecektir. Katarakt ameliyatı sonrası iyileşme sürecinin tamamlanması için lütfen hekimin talimatlarına maksimum seviyede uyalım.
Acil Göz Hekimize Ulaşmanız Gereken Durumlar
Katarakt ameliyatı sonrasında aşağıdaki durumların bir veya birkaçını yaşıyorsanız hemen göz hekimine başvurun. Bu durumlarsa ise;
- Alınan ağrı kesicelere rağmen, bir türlü geçmeyen şiddetli ağrılar halinde,
- Görmede birdenbire azalma olması durumunda,
- Karşıdan herhangi bir ışık gelmemesi halinde, ışık ve şimşek çakmaları,
- Siyah sinek uçuşmaları olması,
- Çapaklanma normaldir ancak, yeşil çapaklanma olması haklinde, göz hekiminize başvurmanız gerekmektedir.
Katarakt Ameliyatı Sonrası Oluşabilecek Sorunlar
Dünyada en fazla yapılan ameliyatlar arasındadır katarakt ameliyatı. Günümüzde gelişen teknolojininde dahil olması ile artık çok daha başarılı şekilde bu ameliyatlar gerçekleştirilmektedir. Dışarıdan reklamı yapıldığı gibi basit bir cerrahi değildir. Gözün ön kısmında bir parça değişim işlemidir. Bu ameliyatı yapmak için, öğrenim süreci bile en az 70-80 katarakt ameliyatı yapmaktan geçer. Çok basit bir ameliyat değildir. Sadece günümüzde gelişen teknoloji sayesinde dikişsiz katarakt ameliyataları yapılmakta ve ortalama 15 dakika ile 30 dakika aralığında sürmektedir. Uygulacak olan işlem küçük veya büyük olsun her zaman bir risk söz konusudur. Bu ameliyat sırasında veya sonrasında olması fark etmez. Ancak çoğu katarakt ameliyatı sonrası büyük bir sorun çıkmamakta ve iyileşme süreci başarılı şekilde tamamlanmaktır.
Katarak ameliyatı sonrası olası risk tabloları şu şekildedir;
Enfeksiyon
Yeni kullanılan teknolojiler sayesinde ve alınan önlemer ile beraber, artık ameliyat esnasında enfeksiyon oluşma riski gerçekten çok düşüktür. Çünkü ameliyat sırasına kullanılan bütün ekipmanlar tek kullanımlık, o hastaya özel olarak FDA onaylı malzemelerden oluşmaktadır. Bunun yanında ameliyat ekibi ve işlemi gerçekleştiren cerrahta ekstra çaba sarederek enfeksiyon riskin en aza indirmektedirler. Ayrıca katarakt ameliyatı sırasında takılacak göz içi yapay lenste FDA onaylı olaması gerekmekte. Bu onaylar hem üretim hemde kullanım onayları olmasıdır.
Katarakt ameliyatı sonrası enfeksiyon riskini en aza düşürmek için, antibiyotik göz damlaları kullanılır ve enfeksiyon riski minimuma indirilmiş olur. Eğer katarakt ameliyatı sonrası enfeksiyon oluşursa, gözde kızarma, kaşınma ve ağrı gibi şikayetlere neden olacaktır. Enfeksiyonlara erken müdahale edilirse, rahatlıkla damla tedavileri ile başarılı şekilde tedavileri yapılabilmekte. Bu nedenle ameliyat sonrası hastaların enfeksiyon belirtileri olursa, hemen cerrahlarına uluşması gerekmektedir. Ameliyat sırasında oldukça düşük olan enfeksiyon riski, sonrasında genellikle hastanın hijyen, bakıma dikkat etmediğinden ve ilaçlarını düzenli kullanmadığından olmaktadır.
Göz İçi Kanama
Katarakt cerrahisi sırasında çok sık karşımıza çıkmasada, bazen göz içi kanama ile karşılaşmaktayız. Katarakt cerrahisi sırasında göz içi kanama olması, sıklıkla hastanın şeker hastası olması, yüksek tansiyonun olması, kan sulandırıcı ilaç kullanımı ve ameliyat öncesi zamanında kesilmemesi gibi durumlardan dolayı göz içi kanama oluşmaktadır. Bunların dışında, gözün genel yapısıda bazı hastalarda göz içi kanamaya yatkın olabilmektedir. Cerrahlar katarakt ameliyatı sırasında göz içi kanamaya çok dikkat ederler, ve bunun için her türlü önlemi alırlar. Çünkü oluşan kanamalar sonucunda görme kaybına kadar giden komplikasyonlar oluşabilir.
Göz İçi Basınç Artması
Katarakt ameliyatı sonrası iyileşme süreci doneminde, göz içi basınç artışı olabilir. Belirtileri ise; bulanık görme, baş ağrısı ve gözlerde ağrı gibi belirtler verebilir. Bu tip belirtiler olursa, hekim bilgilendirilmelidir. Göz içi basınç artışları, göz damlaları ile veya kullanılacak bazı ilaçlar ile başarılı şekilde tedavi edilerek, kontrol altına alınabilmekte.
Geçici Olan Görme Sorunu
Bazı hastalarda katarakt ameliyatı sonrası, kalıcı olmayan görme sorunları oluşabilir. Nasıl görme sorunları derseniz; çift görme, ışığa karşı hassasiyet gelişmesi, gece zor görme gibi zor görme şikayetler olabilir. Kişiden kişiye bağlı olarak bu şikayetler, birkaç gün ile birkaç hafta arasında kendiliğinden geçecektir. Kendi kendine geçmezse, mutlaka göz hekimi bilgilendirilmelidir.
Göz Kuruluğu Yaşanması
Bazı hastalarda katarakt ameliyatı sonrası göz kuruluğu şikayeti olabilir. Bu göz kuruluğu şu şikayetlere neden olabilir; yanma, batma, kaşıntı, bulanık görme gibi. Eğer gerekli görülürse, suni göz yaşı damlaları ile bu süreç hafifletilebilir.
Göz İçine Takılan Yapay Lens (Mercek) İle İlgili Sorunlar
Zaten katarakt ameliyatının amacı ve, tedavinin gerçeklemesi için değişmesi gereken göz içi mercektir. Bazı durumlarda, örneğin göz içi yapısı, yapay merceğe çok uygun olamayan durumlarda, mercek tam olarak yerine uyum sağlamayabilir. Bazende düzgün mercek yerleşse bile olması gereken pozisyonda Sabir şekilde durmaz. Bu gibi durumlarda hastada görme ile ilgili problemlerler baş gösterebilirken, düzeltilmesi için ikinci müdahale gerekir.
Fakat artık yeni teknolojik lensler ile birlikte bu durum çok nadir olarak karşımıza gelmektedir. Ayrıca katarakt ameliyatının başarı oranını doğrudan etkileyen bazı etkenlerde vardır. Bunlar: ameliyatı yapacak cerrahın bilgi ve tecrübesi, ameliyatın yapılacağı hastane, ameliyat sırasında göz içine takılacak lensin kalitesi, özellikleri ve hangi malzemeden yapıldığı gibi etkenler katarakt ameliyatının başarısını doğrudan etkileyen faktörler arasındadır. Yapılan katarak ameliyatı eğer başarılı olursa, hasta ömür boyu bir daha katarakt ameliyatına ihtiyaç duymaz. Bu nedenle ameliyatın yapılacağı hastane ve cero tecrübesi oldukça önemlidir. Ameliyat sonrasında, hastalar herhangi bir sorun yaşarsa, bunu hekimler ile paylaşmaları gerekmektedir.
İlgili konu: Göz içi lens ameliyatı (göz içi mercek ameliyatı) nasıl yapılır?
Katarakt ameliyatı sonrası ne zaman görmeye başlarım?
Katarakt ameliyatı sonrası, hasta hemen net görmeye başlayamaz. Ameliyattan sonra en az 3 saat gözlem altında tutulan hasta, gerekli kontroller yapıldıktan sonra gözü kapatılarak evine gönderilir. Ertesi gün kontrole gelmesi istenir. Kontrole gelen hastanın gözü açılarak gerekli kontroller yapılır, ve göz bir daha kapatılmaz. Bu aşamadan sonra hasta yavaş yavaş net görmeye başlar. Ancak ilk birkaç gün bulanık görme normal olarak kabul edilir. Bu görme durumu iyileşmenin bir parçasıdır.
Katarakt ameliyatı sonrası, bir çok hasta iki gün içinde tatmin edici görüşlere sahip olsa da, tam olarak iyileşme ancak birkaç hafta sonra gerçekleşmektedir. Bazı hastalarda, örneğin göz kuruluğu gibi rahatsızlığı olanlarda veya glokom rahatsızlığı olanlarda iyileşme daha uzun sürebilir. Özellikle katarakta zamanında müdahale edilmemişse, tedavi de geç kalınmışsa, göz içi lens sertleşerek ses dalgaları veyala ışınlarıyla parçalanmayacak duruma gelir. Bu gibi durumlarda lensi dışarıya çıkarmak için daha büyük bir kez atılır, ve özelliğin yitirmiş lens bütün olarak dışarıya çıkartılır. Ardından yapılan Cesi dikilerek ameliyat sonlanır. Ancak ameliyat tekniği değiştiği için, dikiş atıldığı için, hasta enfeksiyon riski artmakta ve iyileşme süresi de uzamaktadır. Bu nedenle katarakt ameliyatlar zamanında yapılarak, tedavi gerçekleştirilmelidir. Eğer tedaviye geç kalınırsa, hem cerrahi işlemin komplikasyonları artmaktadır hem de iyileşme süreleri sanallığından daha da uzayıp, ameliyatın başarı oranı da düşmektedir.
Özellikle ameliyat sonrası ilk birkaç gün, gözü olası tehlikelerden ve aşırı derecede aktivitelerden korumak gerekir. Katarakt ameliyatı sonrası iyileşme döneminde, enfeksiyon riskini azaltmak ve olası yan etkileri en aza indirmek için hekimin reçete ettiği damlalar kesinlikle saati saatine, düzenli olarak kullanılmalıdır. Makalemizin üst kısımlarında bu damlalar nasıl doğru şekilde kullanacağınıza dair bilgiler verdik. Bu damlalar ilk bir hafta yoğun olarak kullanılmakta, daha sonraki haftalarda giderek azaltılarak devam edilmektedir.
Sıklıkla ameliyatı takip eden birinci ayın sonunda bir çok hasta maksimum görme düzeyine ulaşmış duruma gelir. Eğer bu dönemde gerekli görülüyorsa hastaya gözlük de verilebilir. Hasta ameliyat sonuçlarından memnun değilse, görmenin neden istenilen boyutlarda olmadığı araştırılarak maksimum görmeyi sağlamak için gereken ek tedaviler uygulanmalıdır.
Katarak ameliyatı sonrası iyileşme süreci aslına bakılırsa yapılan ameliyatın ne kadar başarılı olduğuna, ne kadar erken tanı ve tedavinin başlandığına, kişinin sistematik hastalıkların olup olmadığına, ve kişinin göz yapısına bağlı olarak değişmektedir. Özellikle yaşa bağlı olarak gelişen kataraktın i̇yileşme süreçleri biraz daha uzun olabilir. Çünkü yaşla beraber dokularımızın yenileme hızı da yavaşlamaktadır. Görmenin maksimum seviyeye çıkabilmesi için, göz sağlığındaki diğer problemlerin olup olamadığınada bağlıdır. Örneğin hastada makula dejenerasyonu, göz tansiyonu, kornea yapısındaki bozukluklar gibi nedenlere bağlı olarak, görme ve iyileşme süreçleri farklılık gösterebilir. Bunların yanında ameliyat sırasında takılan yapay lensin üretildiği malzeme, kalitesi bu süreci etkileyen etkenler arasındadır. Ayrıca ameliyat öncesinde zaten var olan göz problemleri tedavi edilmezse, görme yine maksimum düzeye çıkmayabilir. Çünkü ameliyattan sonra artık görmeyi olumsuz etkileyen katarak sorunu değil, zaten var olan diğer göz problemleridir. Kişiden kişiye değişiklik gösterse de en fazla iki ay içinde hastalar maksimum görüşe sahip olur.
Çok sık karşılaşılmasa da katarak ameliyatı sonrası, bulanık görme, ışık çakması, şimşek çakması, yeşil renkli çapaklanma, ani görme kayıplar, ışık hassasiyeti (geçmeyen) gibi sorunlar yaşanıyorsa göz hekimine gidilmesi gerekmektedir. Bu gibi durumlarda Retina kontrolü yapılmalıdır. Retina muayenesini yapabilmek için, Gözdibi muayenesi yapılmaktadır. Daha ileri tetkikler istenirse OCT yani göz tomografisi istenir. Ayrıntılar: göz dibi muayenesi
Toparlayacak olursak, her hastanın iyileşme süreci farklı olacaktır. Bu yüzden doktorun reçete ettiği ilaçlar düzenli olarak kullanılmalı, düzenli olarak kontrollere gidilmeli, doktorun önerileri harfiyen uygulanmalı, herhangi bir olumsuzluk durumunda ise hemen işlem yapan cerrah bilgilendirlidir.
Katarakt Ameliyatı Sonrası Gözde Batma Şikayeti
Katarakt ameliyatı sonrasında, hemen hemen bütün hastalarda, hafif şekilde çok rahatız etmeyen batma şikayetleri olabilir. Bunlar tamamen geçicidir, ve iyileşme sürecinin bir parçasıdır. Ancak katarakt ameliyatı esnasında gözdeki sinirlerin etkilenmesi, göz dokusunun etkilenmesi, gözyaşı sıvı azalması ve ameliyat sonrası kullanılan bir takım antibiyotikli damlalar ve kortizonlu damlalar, gözde kurumaya ve tahriş’e neden olabilir. Bu durumsa gözde batma gibi yan etkilerle kendisini gösterir.
Bu yan etkileri azaltmak için ve iyileşme sürecini daha konforlu geçirmek için ekip tarafından bazı gözyaşı damlaları ya da punktum tıkacı, otolog serum gibi ek tedaviler önerebilir. Ayrıca göz kuruluğu olan hastalarda ameliyat sonrasında gözde batma şikayeti oluşabilir. Bu hastalara eğer hekim gerekli görürse suni gözyaşı damlaları reçete edebilir. Ayrıca zaten var olan göz kurulluğu, ameliyat sonrası kullanılan damlalar ile daha da artabilir. Bu tip hastalarda göz kuruluğu şikayeti altı aya kadar devam edebilir.
Yine bu kısımda toparlayacak olursak, katarakt ameliyatı sonrası ilk dört-beş gün gözlerde hafif yanma hafif batma, hafif sulanma, hafif kızarıklık gibi şikayetler normaldir. Ve iyileşme bir parçası olarak kabul edilir.
