Retina Dekolmanı Nedir?
Retina dekolmanı, retina meydana gelen yırtılmalar veya delinmeler ile oluşmaktadır. Özellikle yüksek miyop olanlarda görülme sıklığı çok fazladır. 6 numara ve üzeri miyopisi olamlar risk altındadırlar.
Işte tam bu aşamada ayrıcı tanı olarak kullanabileceğimiz belirtiler ortaya çıkar. Ancak dekolman sıklıkla retinanın yırtılması veya delinmesi sonucunda vitreus jelinin yırtıktan veya delikten kaçması ile oluşur.
Gözün arka ve ön bölümü çap olarak büyüdükçe retina gerilir ve bu gerilmeye bağlı olarak retina tabakası incelir ve görevini tam yerine getirememeye başlar. Birtakım genetik veya dejeneratif hastalıklarda retina tabakasında incelemelere neden olarak sorunlar yaratabilir. Gözün içindeki jel yani vitreus jelide bahsettiğimiz nedenlere bağlı olarak yapı bütünlüğünü kayıp edip homojenliği bozulur. Jel görevini yerine tam olarak getiremezse retina kendisini jelden salmaya başlar ve retina ayırılması gerçekleşir. Ardından gözün jel yapısı olan vitreus retinanın ayrılan aralarında içeriği sızmaya başlar. Bu duruma vitreus dekolmanı adı verilir. Eğer hastanın retina kısmında bir sorun yoksa sorunsuz olarak atlatılabilir. Bazen ise bu durum retinanın yırtılamasına neden olur. Ve bu yırtılan yerden vitreus sıvısı girmeye başar ve müdahale edilmezse retina yerineden ayrılır. Yani retina dekolmanı meydana gelir.
Bunlar: ışık çakması, göz önünde uçuşan cisimler, görme alanında perdelenme gibi belirtilerdir. Eğer retina dekolmanı hemen tedavi altına alınmazsa tam görme kayıplarına kadar giden sonuçlara ile karşılaşılabilir. Bu nedenle retina dekolmanı acil müdahale edilmesi gereken göz hastalıkları konusunun başındadır.
Retina dekolmanı kaç yaşında olur?
Retina dekolmanı genelike orta yaş ve üzerinde daha çok görülsede, her yaş gurubunda oluşabilir. Yaş tek başına hiçbir zaman bir kriter değildir. Şimdi dekolmanın neden olduğuna bakalım.
Retina Dekolmanı Neden Olur?
Retina dekolmanı nedenlerine göre 3 guruba ayrılır
1-yırtılma
Yaşlanmaya yada dejeneratif nedenlere bağlı gelişen vitreus sıvısında bozulmalar (vitreus dekolmanı) neden olduğu yırtılmalar.
2-traksiyonel (çekmeye bağlı)
Şeker hastalığı, çeşitli travmalar ve birtakım göz hastalıkları sonrasında görülebilmektedir. Bu durumda retinada herhangi bir kopma veya yırtılma olarak dekolman meydanan gelmez. Çekmeye bağlı olarak gelişir. Gözün içinde bazı zar oluşumları gerçekleşir ve bu zarlar retinayı çeker ve incelmesine neden olur. Fark edilip gereken müdale yapılmazsa dekolman gerçekleşir.
3-eksüdatif nedenli dekolman
Çeşitli göz hastalıkları, iltihaplanmalar, bazı travmalara bağlı (yumruk, top gelmesi, trafik kazası gibi küt travmalar) dekolman gelişebilir. Az önce bahsettiğimiz çekmeler yada birden bire yırtık oluşması gibi nedenlere bağlı değidir. Retinanın altında sıvı birikmesi nedeni ile dekolman tetiklenerek meydana gelir.
Retinanın alt kısmında toplanan sıvı tıbbi adı ile seriz eksudasyon retanın tutunduğu tabakayı kaldırarak iter. Üveit, sarı nokta hastalığı ve göz içi – göz arkasında tümör oluşumları eksüdatif nedenli dekolmana neden olurlar.
Retina Dekolmanı Belirtileri Neler?
- Retina yırtığı belirtilerinde ayırıcı ve gerçekten şüphe etmemizi sağlayan birkaç önemli belirti vardır. Bunlar;
- Flaş çakması gibi ışık çakamaları bu vitreus sıvısının içeriğe doğru kaçtığının belirtisidir,
- Sanki borunun içinden çıkan kurumlar havadan dökülüyormuş gibi siyah noktaların aniden belirmesi,
- Görme alanının sislenmesi ve bulanık görmeye başlanması gibi belirtiler yırtığın oluştuğunun ve kanamaların olduğuna dair belirtiler arasındadır.
Kimler Retina Dekolmanı Konusunda Risk Altındadır?
Retina depolamanı daha çok ileri yaşlada ve ileri dereceli miyoplarda daha çok görülmektedir. Özellikle 6 numara ve üzerindeki miyop hastaları risk gurubunda yer almaktadır. Anacak diğer yaş guruplarında da görülme oranı az olsa da tamamen risk sıfırdır diyemeyiz.
Katarakt ve glokom ameliyatı olanlar, bazı şeker hastalığı gibi sistematik hastalıkları olanlar ile genetik yatkınlık yani ailesinde retina dekolmanı olanlar riskli guruba dahildir. Öncelikle retinada bir yırtık veya kopma olabilmesi için ilk olarak retina yüzeyinde deformasyonlar ve incelmeler olacaktır. Yüksek dereceli miyop kişilerin retina tabakası daha incedir. Bazı kişilerin genetik olarak rertina tabakası incedir veya bazı travmalar sonucunda gerilme olur ve incelir. Belli bir noktadan sonra ise gerilmeye dayanamaz ve yırtılır. Yaş ilerledikçe göz içi sıvısının yapısında bozulmalar olacaktır. Bu bozulmalara bağlı retinada yırtılmalar söz konusu olabilir.
Retina Dekolmanı Tanısı Nasıl Konulur?
İlk etapta retina muayenesine başlamadan önce, göz bebeklerine damlalar damlatılarak büyütülür. Bunun sebebi göz bebeğine ışık verildiğinde refleks olarak göz bebeğinin küçülmemesidir. Normal şartlarda göz bebeğine ışık geldiğinde otomatik olarak küçülecektir. Ancak retina muayenesinde bu durum istenmemekte.
Göz bebeklerine yapılan damlalardan sonra hekim biyomikroskop kullanarak gözün iç kısmını detaylı olarak kontrol eder, göz gibi muayenesini gerçekçekleştirir. Bu muayene tekniği retina hastalıklarının tanısı için sıklıkla başvurulan yöntemler arasındadır.
Yırtık varsa hekim bunu görür ve gereken tedavi planını hazırlar. Yırtık yoksa hasta belli periyotlar halinde takip altına alınır. Ancak bazen göz içinde gelişen katarakt ve gözün içinde meydana gelen kanamalar hekimin net görüntü almasını zorlaştıracağı için bu yöntem işe yaramayabilir. Bu gibi durumlardaysa OCT veya göz anjiyosu yapılarak retina yırtıklarının tanısı konulabilmektedir.
Retina Dekolmanı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Retina yırtıklarının tedavisindeki amaç yırtılan retina dokusunu biran önce onarıp içeriğe sıvı girişini durdurmak veya engellemektir. Bunun için çeşiti tedavi yöntemlerine gidilsede artık günümüzde güncel olara %80 – 90 oranında viterktomi ameliyatı yapılarak yırtılan retina dokusu onarılmaktadır.
Virtrektomi Ameliyatı
Yakın geçmişe bakıldığında sklera çökertme ve pnömatik retinopeksi tedavilerinin kurtaramadığı hastalar maalesef tedavi olamıyorlardı ve tam görme kayıpları yaşanıyordu. Ancak artık vitrektomi ile birçok retina yırtığınının tedavisi günümüzde yapılabilmektedir. Retina yırtıklarına zamanla müdahale edilmezse ve bu yırtıkalar eskidikçe retina tabakasının hem önünde hem araksında birçok zar oluşumu meydana gelir. Bu zar oluşumları retinaya engel olarak eski konumuna gelmesini engellerler. Bu duruma tıbbi olarak PVR yani proliferatif vitroretinopati olarak aflandırılır. Bu durumda vitrektomi ameliyatı şarttır. Öncelikle retina cerrahı vitreus boşluğunda ki bütün sıvıyı alıp boşaltır. Cerrahi adını bu işlemden almaktadır. Arından retinaya ulaşılır ve önünden arkasında ne kadar zar oluşumu olmuş ise cerrah tarafından titizlik ile özel aletler ile temizlenir. Bu aletler çok ince ve küçük aletlerden yarım mm ve bir mm kadar küçüktüler. Retina tamamen temizlendikten sonraysa yerine tekrar yapışması için sıvı ile desteklenir.
Retinanın tam olarak yerine yapıştığından emin olduktan sonra retinanın yırtık olan kısımları fotokoagulasyon lazer tekniği ile tedavi edilir yırtık onarılır. Ardından retinanın yapışması için doldurulan sıvılar çekilir ve yerine göz boşluğunu tamamen kaplayacak ve destekleyecek olan gaz yada silikon ile doldurulur.
Eğer gaz basılmışsa hatanın görüşü etkilenir. Fakat birkaç ay içinde gaz kendiliğinden göz boşluğunu terk eder ve hastanın görüsü normale döner. Eğer göz yapısı silikon için uygunsa ve silikon yöntemi tercih edilecekse, cerrahi işlem sonrasını takip 3 ay sonra silikonun alınması için ikinci bir operasyon yapılması gerekmektedir. Çünkü silikon kendiliğinden göz dışına tahliye olmaz. Dışardan bir müdahale gerekmektedir.
Şimdi az önce bahsettiğimiz sklera çökertmesi ve pnömatik retinopeksi tedavileriden bahsedelim.
Skleral Çökertme ile Retina Yırtığı Tedavisi
Bu tedavi yönteminde göz dışına bazı aletler yerleştirilir. Yırtık yer göz içinden incelenerek tespit edilir. Ardında yırtığı tamamen kaplayacak şekilde bir yama yerleştirilir. Yamanın yapısı silikondur ve bant gibi görev görür. Bazı durumlarda yırtık oluşamdan önce önlem amaçlı bu banttan kullanılarak göz kemer gibi sarılır. Bu şekilde retina yırtılmamalarına önlem alınır. Uygun vakalarda kullanılırsa yöntemin başarı oranı yeterlidir. Ancak uygun değilse direkt olarak vitrektomi ameliyatı önerilmektedir.
Pnömatik Retinopeksi
Retina cerrahisi yöntemlerimden göze en az zararı olan teknik diyebiliriz. Başarı oranlarına bakıldığında %60 ile %85 oranındadır. Gözün içine genişleme özelliği olan bir gaz verilir. Bu gazların yapıları itibari ile gözde ne kadar süre kalacakları değişmektedir. Verilen gazın özelliğine göre 15 gün – 60 gün aralığında gaz gözde kalır. Nasıl ve hangi tür gaz kullanılacağı ise hastanın durumuna ve operasyonu gerçekleştiren hekimin kararı ile belirlenecektir.
Göz içine gaz verilmeden önce kriyoterapi yapılması veya gaz ile retina biraz yatıştırılmasının ardından lazer tedavisi yapılmaktadır. Gaz verildikten sonra gazın görevin yerine getirebilmesi için hastaya özel pozisyonlar verilmesi gerekir. Hastanın ve gözün durumuna bağlı olarak değişen pozisyon süreleri vardır. İşlem sonrasında hastayı en çok zorlayacak olan durum ve tekniğin dezavantajı budur. Sürekli belli pozisyonlarda durmak hastaları zorlar. Retina yırtığının boyutuna ve hastanın durununa göre birkaç gün hekimin önerdiği pozisyonlarda durmak gerekir. Ayrıca bu teknik yeni olan retina yırtıklarında kullanılabilir. Eğer eskiyse bu teknik uygulanmaz vitrektomi ameliyatı yapılır.
Retina Yırtıklarının Özellikleri
Oluşan her yırtılma retina dekolmanı nedenleri arasında olamaz. Ancak bazı yırtıklar vardırki daha fazla retina dekolmanına sebebiyet verir. En çok karşılaşılan ve cerrahi tedaviye gereksinim duruyulan yırtık tipler şöyeledir;
At nalına benzeyen yırtıklar, Flepli yırtıklar bu ikisi vitroretinal yapışkanlıkların olamasında ve çekinti ile oluşan U – V şeklinde olan yırtıklardır. Diğer yırtık türlerine oranla daha fazla retina dekolmanına dönüşürler -.
Diğeri ise operkulumlu yani serbest kapaklı olan retina delikleri. Bunlar tam kat retina yırtıkları gurubuna girer. Yuvarlak veya yuvarlağa benzeyen yapıda olup, sıklıkla başka delik olmaz yanlarında.
Üçüncüye geldiğimizde yuvarlak atrofik deliklikler karşımıza çıkar. Bunlar eğer kişinin üstündeki vitreus sağlıklıysa vitreusun bir sorunu yoksa zararsızdır. Çok nadirde olsa üzerindeki vitreus yapısı yapısı bozulup sıvılaşırsa sorun yaratır. Anca çok görülen bir durum değildir.
En sonuncusuysa retina diyalizi yani dezenseriyon. Bunun açıklaması ise; retinanın etrafındaki pigmentsiz epitel duyusal retinadan tamamen ayrılması anlamına gelmektedir. Özellikle genç yaş guruplarında travmalar ile birlikte görülmektedir.
