Göz siniri İltihabı (Optik Nevrit) Nedir, Nasıl Oluşur?
Göz siniri iltihabı olarak bilinen optik nevrit göz sinirlerinde meydana gelen iltihaplanmadır. Oluşan iltihaplanma sonucunda optik sinire zarar gelmekte ve bulanık görme gibi görme bozuklukları ortaya çıkmaktadır. Bahsettiğimiz bu iltihaplanma tek gözü yada iki gözü aynı anda etkileyebilmektedir. Ayrıca göz sinir iltihabı hem biz göz hekimlerince hem de nöroloji uzmanlarınca acil vaka olarak kabul edilmektedir. Meydana gelen iltihaplanma göz sinirlerinin bir kısmına veya tamamına tutunabilir.
Optik nevritte göz sinirinin bir kısmında yada tamamında ödem oluşumu görülecektir. Bazı durumlarda bu ödem yalnızca göz sinirinin kılıfında olurken bazen optik sinir başı olarak bilinen görme sinirinin gözün iç kısmına girdiği yer iltihaplanıp ödem toplayabilir. Oluşan bu durum enfeksiyondan dolayı olabileceği gibi, başka nedenlerden de olabilir. Sıklıkla kendisini görmede bulanıklık, net görmeme olarak belli eder. Ayrıca birçok hasta gözlerini hareket ettirince ağrıdan şikayetçi olduğunu söyler.
Yukarıda bahsettiğimiz iltihaplanma durumu mikroplu ve mikropsuz olarak iki farklı şekilde gerçekleşir. İltihaplanmanın şekli tedavinin planlanmasında oldukça önemlidir. Tedavi planında seçilecek ilaçlarda bu duruma bağlıdır. Mikrop temelli bir iltihaplanmada antiviral ilaçlar veya gerekliyse antibiyotikler kullanılırken, diğer nedenlerden kaynaklanan göz siniri iltihabı durumlarında bağışıklık sistemini baskılamayı amaçlayan bir tedavi yapılacaktır.
Optik nevrit başlı başına, herhangi bir hastalığın habercisi olmayabilir. Ancak multipl skleroz yani MS veya NMO gibi hastalıkların habercisi olabilmektedir. MS hastalarına bakıldığında %15 gibi hiçte azımsanmayacak bir değerde göz siniri iltihabı görülmektedir.
Göz Siniri İltihabı (Optik Nevrit Belirtileri) Nelerdir?
Optik nevrit yavaş ilerleyen ama gittikçe dahada kötüye giden görme bozukluğu ile kendisini belli eder. Optik sinirin fonksiyonlarındaki bozulmalar hastalarda şöyle şikayetlere neden olacaktır;
- Görme alanında fark edilebilir bozulma. Görmenin bozulduğunu hasta net şekilde hisseder
- Görme netliği uzak yada-ve bulanıklaşır,
- Özellikle renkli görmede sorunlar olur. Kontrast bozuklukları olur,
- Göz bebeğinin ışığa karşı verdiği yanıtlarda azalma,daralama ve-veya genişleme olur. Hekim muayenesindeyse göz bebeğinin ışığa karşı refleksinde bozulmalar tespit edilir.
Göz Siniri İltihabı (Optik Nevrit) Tanısı Nasıl Konulur?
Göz siniri iltihabı tanısı öncelikle hekim tarafından iyi bir muayene ve hastanın sağlık öyküsünün detaylı alınması ile başlar. Sonrasına bazı testler yapılarak tanı kesinleştirilir. Hastalar genelde görme bozuklukları göz hekimlerine başvururlar. Hekim gerekli incelemeleri yaptıktan sonra optik nevrit şüphesi ile tanı koymak için çalışmalara başlar. Bazen ise hekim göz muayenesi esnasında daha önceden optik nevrit geçirmiş olan hastanın sekel dönemini yani kronik dönemini fark edebilir. Bazı hastalarda göz siniri iltihabı sessiz sedasız geçirilir ve atlatılır, hastanın haberi olmaz. Bu nedenle herhangi bir şikayette olmayacaktır. Ancak detaylı göz muayenesi ve detaylı nörolojik inceleme sonrasında tanı konulabilir.
Göz Doktorunun Yaptığı İncelemeler Nelerdir?
Öncelikle tekrardan söylemekte fayda var göz siniri iltihaplanması durumu göz hekimlerince acil bakılması ve müdahale edilmesi gereken bir konudur. Eğer bir göz hekimi bu durumdan şüphelenirse tanı koymak için;
Işık refleksinin kontrolü,
- Renkli görme kontrolü,
- Göz dibi muayenesi,
- Görme alanının kontrol edilmesi,
- Görme keskinliği kontrolü
- OCT gibi tanıya yönelik incelemeler göz hekimi tarafından yapılacaktır. İstersiniz şimdi bu incelemelere biraz yakından bakalım.
Renkli görme kontrolü
Klinikte kolaylıkla renkli görme değerlendirilebilir. Görme sinirinin ne kadar iltihaplandığı hakkında önemli bilgiler verebilir.
Görme Keskinliği Kontrolü
Hastaya ilk olarak yapılan kontrollerdendir. Snellen eşeli adı verilen görme ölçüm skalası yardımı ile hastanın görme kesinliği test edilir. Birçok vakada optik nöritin ilk zamanlarında görme keskinliğinde azalmalar görülmektedir. Ancak şu da vardır görme keskinliği tedavi ve tanı süreci boyunca her hastada farklılıklar gösterecektir. Tedavi ile birlikte görme keskinliğinin artması, göz sinir iltihabının tipine ve diğer eşlik eden nörolojik etkenlere bağlıdır. Yani her hastada farklı seyredebilir.
Görme Alanı Kontrolü
Görme alanı kontrolleri otomatik cihazlar tarafndan yapılmaktadır. Eğer iltihaplanmanın yarattığı bir sorun varsa bu makineler optik olarak sorunun tespitinde yardımcı olmaktadır. Görme alanı testleri hem tanıda hem de tedavinin nasıl gittiği konusunda göz hekimlerine değerli bilgiler vermektedir.
Göz Dibi Muayenesi
Göz dibi muayenesinde optik sinir ve retina incelemesi bazı görüntüleme teknikleri ile göz hekimi tarafından yapılır. Göz hekimi oftalmoskop kullanarak yapacağı kontrollerde optik sinir başında ödem, bu ödeme bağlı olarak şişlik-kabarıklık, pembe veya pembemsi görüntü ile ince kanamalar görebilir. Bu teknik ile tedavideki gelişmelerde tedavi süresince takip edilebilir.
Ayrıntılı bilgi: Göz Dibi Muayenesi Nedir? Nasıl Yapılır?
OCT
OCT açılımı optik koherens tomografi anlamına gelmektedir. Özellikle son dönemlerde çok önemli bilgiler vermektedir. Hem retinanın bütün katmanlarını hem de görme sinirini yani optik sinir başının detaylı olarak görüntülenmesini sağlar. Görüntüleme sırasında hasta herhangi bir acı hissetmez, herhangi bir kesi yapılmaz. Ultrasonografiye benzer ancak tek farkı ses dalgaları yerine ışık dalgalarını kullanmasıdır.
Kullanılan Radyolojik Görüntülemeler
Nörologlar veya göz hekimleri eğer hastada optik nevrit olduğunu düşünürlerse klinik değerlendirmeler yetersiz kalacak ve bazı radyolojik görüntülemelerde istenecektir. Yapılan bu görüntülemeler ile birçok vakada erken teşhis konulması sağlanmaktadır. Optik nevrit teşhisi için istenilen en önemli görüntüleme yöntemi MR tekniğidir. MR istenirken göz ve beyin kısımları belirtilir ve bu bölgelerin görüntülenmesi istenir. Elde edilen görüntüler sayesinde hastalığın ne durumda olduğu, ne kadar yayıldığı gibi önemli bilgiler elde edilebilir.
Göz siniri İltihabı (Optik Nevrit) Tedavisi
Göz siniri iltihabı tedavisi öncelikle altta yatan neden veya nedenlere göre planlanarak yapılır. Optik nevrit tedavisi yapılırken tanıya göre değişebilecek tedaviler planlanmaktadır. Bunlar ise;
Kortizon Tedavisi
Hastalara uygulanan kortizon tedavisi ağızdan veya damar yolundan verilebilir. Verilme amacıysa bağışıklık sisteminin yapmış olduğu iltihabı kontrol altına almaktır. Kortizon tedavisinin en büyük faydası aslında otoimmün hastalıklara bağlı gelişen göz siniri iltihaplarındadır. Bağışıklık sistemi kontrolsüzce iltihap üretmekte ve buna bağlı optik nevrit ortaya çıkmaktadır. Özellikle multiple skleroz (MS) hastalığında gelişen göz siniri iltihaplanmasında etkilidir.
İlgili konu : MS göz bulguları – MS gözü etkiler mi?
Bağışıklığı Düzenlemek
Bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar verilebilir. Bu ilaçlar İmmünmodülatör olarak bilinirler ve bağışıklık sisteminin verdiği yanıtları düzenlerler. Diğer bir deyişle bağışıklık sisteminin normal bir durumu tehdit olarak görmesini engellerler ve normal işlemesini sağlarlar. Ancak her zaman kullanımı uygun olmayabilir. Sadece uygun klinik şartları sağlanırsa uygulanabilir bir tedavi yöntemidir.
Vitamin Takviyeleri
Yapılan tetkiklerde eksik vitaminler tespit edilirse, bunların tamamlanması için damar yolundan veya kas içine enjekte yada tablet ile ağız yolundan alınması şeklinde tedaviye başlanır.
Önemli Not: Tedavide en önemli nokta, tedaviye ne kadar erken başlanırsa tedavi şansının o derece yükselmesidir. Optik sinirin yani görme siniri aşırı derecede hasar alırsa yapılan tedaviler maalesef etkili olmamakta.
Tedavi Süresi
Göz siniri iltihabı tedavisi, diğer bütün hastalıkların tedavilerinde olduğu gibi, altta yatan nedenlere bağlı olarak tedavi süreleri de değişmektedir. Tedavi sürecine başlanıldığında ilk olarak; renkli görme ve ışık reflekslerinde düzelmeler, görme alanlarında iyileşme gibi erken dönemde hastalarda ilerlemeler görülmektedir. Ancak bazı vakalarda tedaviye erkende başlansa bir türlü tedaviye istenilen yanıt alınamayabilir. Görme keskinliğinde oluşan gerileme kalıcı olarak kalabileceğini de söylemek gerekir. Tedavinin ne kadar iyi ve başarı oranının yüksek olmasını etkileyen asıl faktör optik sinirin iltihabına neyin neden ve nasıl neden olduğudur.
Örnek vermek gerekirse demyelinizan rahatsızlığında ortaya çıkan optik nevritte kortizon tedavisinden son derece güzel etkiler alınırken, travma nedeni ile oluşan bir optik nevritte bazen yapılan tedaviler istenilen sonuçları vermemekte.
MS Hastalığı ve Optik Nevrit İlişkisi
Öncelikle şunu söylemek gerekir her Ms hastası kesinlikle optik nevrittir demek çok yanlış olur. Multiple sklerozis sinir çevresinde olan myelin tabakasına zarar vererek kendisini gösterirken, istatistiklere bakıldığında MS hastalarının %25 ile %30 oranında göz siniri iltihabı görülmektedir. Buda her göz iltihabı vakasının nedeni MS olmadığını, başka nedenlerede bağlı olarak gelişebildiğini göstermektedir ki, zaten aşağıda bu nedenleride ayrıntılı olarak işledik.
Enfeksiyon nedenli optik nevrit
Özeliklikle viral hastalıklar; grip, kabakulak ve kızamık gibi viral temelli hastalıklar enfeksiyona neden olduğu için göz siniri iltihabına neden olabilmekte.
Şeker hastalığı
Kontrol altına alınmamış şeker hastalığında, küçük damarlarda harabiyete bağlı olarak optik nevrit oluşabilir.
Genetik Yapı
Bazı genetik hastalıklarda optik sinirlerde iltihaplanmalar görülebilmektedir. Örnek vermek gerekirse; Leberin Herediter Optik Nöropatisi genetik rahatsızlığı.
İlaçlar
Yapılan araştırmalara göre özellikle Etambutol ve Izoniazid olarak bilinen tüberküloz ilacı optik sinirlerde iltihaba neden olmaktadır.
Travmalar ve Optik Sinir İltihaplanması
Direkt olarak göz optik sinirinin travmalardan etkilenmesi. Yani bir darbeye mazur kalması, kopması yada kesilmesi veya dolaylı yollardan optik sinirin hasar alması. Travmanın neden olduğu optik sinir hasarına bağlı ödem ve kanalda sıkışma gibi.
Son olarak kafa içi basınç artışı optik sinirlere baskı yapacağı için yine optik nevrit oluşumuna neden olacaktır.
Optik nevrit risk etkenleri nelerdir?
- Göz siniri iltihaplanması konusunda riskli gurupları sıralayacak olursak;
- Özellikle yaş bir risk faktörüdür. Sıklıkla 20 – 40 yaş aralığında görülmektedir.
- Cinsiyette bir risk faktörüdür. Kadınlarsa daha fazla görülmekte.
- Siyahi ırklardan daha fazla beyaz ırklarda görülmekte.
- Bazı genetik mutasyonların ortaya çıkması optik nevrit ile MS hastalığını tetikleyerek ortaya çıkmasına neden olabilmekte.
